21 November 2026 - 10:24
Source: kmr.abna24.com
Fona Dewlemendiya Neteweyî ya Erebistana Siûdî di bin êrişên Yemenê de ye؛ lêçûnên veberhênanên Siûdî zêde dibin

Êrişa mûşekî ya hêzên çekdar ên Yemenê li ser navenda darayî ya «Melik Abdullah» li bajarê Riyadê û zirar gihîştina kuleya ku nivîsgehên Fona Veberhênana Giştî ya Erebistana Siûdî tê de ne, fikarên derbarê ewlehiya aboriya vê welatê zêde kiriye.

Li gorî Ajansa Nûçeyan a Navneteweyî ya Ehl-ul- Beytê (s.x) – ABNA –  Rayedarên Siûdî piştî êrîşa mûşekî ya Hêzên Çekdar ên Yemenê roja Pêncşemê, hemû deriyên Navenda Darayî ya "King Abdullah" li bajarê Rîyadê, paytexta Siûdiyê, girtin û karmend û serlêder hatin derxistin. Ev êrîş, ku zirar da avahiyeke ku ofîsên Sindoqa Veberhênana Giştî ya Siûdiyê tê de ne, bi amadebûna ambûlans û wesayîtên agirkujiyê re pêk hat.

Li gorî rapora rojnameya "El-Arabi El-Cedîd", ev êrîşa duyemîn e li herêma darayî ya herî girîng a Siûdiyê di nav meha borî de. Beriya vê jî di 8ê Çiriya Paşîn de avahiyeke ku girêdayî pargîdaniya Aramco ye zirar dîtibû.

Tundbûna tengezariyên ewlehiyê bandor li danûstandinên borsaya Siûdiyê jî kir. Îndeksa sereke ya borsaya vî welatî, "TASI", daket 10178,36 xalan û rû bi rûyê daketina ji sedî 0,21 bû. Ev îndeks hîn jî li gorî heman heyama sala borî ya zayînî, bi qasî ji sedî 7,46 kêmtir e.

Tengezariya nû ya tundbûyî ber bi damarên jiyanî yên enerjiyê yên Siûdiyê jî dirêj bûye. Boriya "Rojhilat ber bi Rojava" bi dirêjahiya 1200 kîlometre û tesîsên hinardekirinê li bendera "Yenbu" di 12ê Mijdarê de hatin armanc kirin. Li gorî rapora ku komeleya têkoşîna li dijî terorê belav kiriye, ev êrîş pargîdaniyên keştiyê û karûbarên lojîstîkê mecbûr kir ku prîm û lêçûnên veguheztinê zêde bikin. Ev boriya rojane di navbera çar heta pênc milyon bermîl neftê de diguhezîne.

Zext li ser pîşesaziya hewavaniyê û armancên geştiyariyê

Beriya vê jî di meha Cotmehê de, Balafirgeha Navneteweyî ya "King Xalid" li bajarê Rîyadê hatibû armanc kirin. Êrîşek ku bû sedema betalkirina ji sedî 86 ê seferên plankirî. Li gorî rapora rojnameya Independent, ji tevahiya 4736 seferên plankirî di navbera 8 heta 25ê Cotmehê de, 4071 sefer hatin betalkirin.

Ev rewş pargîdaniyên mezin ên hewavaniyê yên wekî "Lufthansa", "Air France" û "British Airways" mecbûr kir ku seferên xwe ber bi paytexta Siûdiyê ve rawestînin. Ev biryar di heman demê de bi hişyariyên rêwîtiyê yên ku ji aliyê Amerîka û Brîtanya ve hatin derxistin re hate girtin û zext li armancên geştiyariyê yên Siûdiyê û projeyên "Dîtina 2030" zêde kir.

"Carlotta Di Marqui", analîsteke jeopolîtîk, bawer dike ku zirardîtina avahiya Sindoqa Veberhênana Giştî li herêma darayî ya bajarê Rîyadê, bi taybetî li gorî dema pêkhatina wê û piştî hevdîtina welîehdê Siûdiyê bi Admiral "Brad Cooper" fermandarê Fermandariya Navendî ya Artêşa Amerîkî re, sînorên sîwana ewlehiyê ya Amerîkayê eşkere dike.

Li gorî wê, Washingtonê bi pevguhertina agahiyên îstixbaratî û destnîşankirina armancan têrê dike û ji destwerdana rasterast a leşkerî dûr dikeve. Rewşek ku Siûdiyê di parastina paytext û navendên xwe yên aborî de tenê dihêle. Ev analîz di raporê de ku li bingeha "El-Politico Web" hatîye belavkirin, hatîye ravekirin.

Zêdebûna rîska jeopolîtîk ji bo veberhênerên biyanî

Di vê çarçoveyê de, "Mustafa Yûsif" lêkolînerê aborîya siyasî di hevdîtinê de bi rojnameya "El-Arabi El-Cedîd" re dibêje ku dubarebûna êrîşan li Navenda Darayî ya "King Abdullah" wateyeke hesastir ji zirarên madî yên sînordar heye.

Li gorî wî, veguheztina êrîşan ji tesîsên enerjiyê yên li herêmên derdorê ber bi dilê herêma darayî ya bajarê Rîyadê — cihê ku ofîsên herêmî yên pargîdanî û bankên navneteweyî lê bi cih in — wêneya ewlehiya sazûmanî ya Siûdiyê dike nav pirsê û desteya rêveberiya pargîdaniyên biyanî mecbûr dike ku di plankirina pêşvebirina çalakiyên xwe yên meydanî de li bazara vî welatî hişyar bin. Rewşeke wiha her wiha wan ber bi venihêrtina asta rîska jeopolîtîk a veberhênanê li Siûdiyê ve dibe.

Lê ev pêşhat çi bandor li lêçûna bîmeyê û projeyên "Dîtina 2030" dikin?

Yûsif di bersivê de dibêje ku zêdebûna prîma bîmeyê li hember xetereyên şer û zirara tesîsan, ligel bilindbûna lêçûna peydakirina fînansmana biyanî, rastdariya aborî ya projeyên mezin û demdirêj dike bin fişarê.

Ew îhtîmal dike ku Rîyad di berdewamiyê de pêşîniyên xerckirina xwe ji nû ve birêkûpêk bike û çavkaniyên zêdetir ji projeyên binesaziyê û beşên xwedan berhemdariya bilind re veqetîne. Li hember vê, bicîhanîna projeyên kêfxweşiyê û milkê nemenqûl ku lezê kêmtir heye, dibe ku di qonaxa heyî de hêdî bibe an were paşxistin.

Berxwedana bankan li hember şokên ewlehiyê

Daneyên bankan nîşan didin ku pergala darayî ya Siûdiyê heta niha li hember şokan bi qasî berbiçav berxwedan kiriye. Ligel kêmbûna neqdîniya navxweyî û kêmkbûna ji sedî 1,8 ya depoyan di çaryeka sêyem a sala 2026an a zayînî de, valahiya lêçûna deyn dayînê di navbera bankên Siûdiyê û hevtayên wan ên Amerîkî de jî gihîştiye 130 xalên bingehîn, li halê ku navînî ya dîrokî ya vê valahiyê 80 xalên bingehîn bû.

Ligel vê, li gorî rapora ajansa rêzbendiya krediyê Fitch ku roja Çarşemê hat belavkirin, bankên Siûdiyê rû bi rûyê derketina berbiçav a neqdîniyê di encama pevçûnan de nehatine. Û fînansmana bankên biyanî jî tenê bi qasî 10 milyar riyal, yanî ji sedî 0,2 ya deynên wan, kêm bûye.

Ligel vê, Yûsif bawer dike ku girêdanên nêzîk ên darayî, bankî û bazirganî di navbera welatên endamên Konseya Hevkariya Kendavê de, bazarên herêmê li hember hejandinên kurt-dem û zêdebûna lêçûna bîme û fînansmanê berbiçav dike. Li gorî wî, her êrîş li tesîseke aborî ya mezin li bajarê Rîyadê an rêyên deryayî yên cîran dikare van lêçûnan zêde bike.

Ew tekez dike ku ev rewş hevrêkîya nêzîktir a hikûmetên Kendavê ji bo parastina zincîreyên dabînkirinê û kêmkirina lêçûna rîskê ji bo sektora taybet û veberhênerên navneteweyî pêwîst dike.

Yûsif di encamê de îdia dike ku şiyana darayî ya berfireh a hikûmetan, rezervên biyanî, sermayeya guncan a bankan û amûrên bankên navendî ji bo derzîkirina neqdîniyê li aboriyên Kendavê marjîneyeke manewrayê ya têr dide da ku şokên lezgîn kontrol bikin û di navber-demê de cazibeya veberhênana xwe biparêzin.

Ligel vê, bicîhanîna vê yekê bi şertê wê ye ku êrîşên dubare nebin sedema têkilîyeke berdewam di damarên hinardekirina enerjiyê de an jî rawestandina demdirêj a çalakiyên sazûman û navendên darayî yên mezin.

…………………..

Dawiya peyamê /

Etîket

  • Siûdî
  • Pargîdaniya Aramco
  • Konseya Hevkariya Kendavê
  • Washington
  • Rîyad
  • Yemen
  • Bajarê Rîyadê
  • Navenda Darayî ya King Abdullah

Your Comment

You are replying to: .
captcha